کود فسفر

عنصر فسفر و اهميت آن در تغذيه گياه

عنصر فسفر پس از نيتروژن يكي از عناصر پرمصرف براي گياه به شمار ميرود. اين عنصر در تمام فرايندهاي بيوشيميايي، سازوكارهاي انتقال انرژي و انتقال پيامها دخالت مينمايد. فسفر از اجزاي مهم تشكيل دهنده DNA، RNA، فسفوپروتئينها، فسفوليپيدها، كوآنزيمهاي NAD و PNAD و مولكولهاي حامل انرژي ADP (آدنوزين دي فسفات) و ATP (آدنوزين تري فسفات) به شمار ميرود.
با وجودي که فسفر خاکهاي مختلف از 400 تا 1000 ميليگرم در کيلوگرم (ppm) گزارش شده است ولي گياهان ميتوانند اين عنصر را فقط به صورت آنيونهاي يك ظرفيتيH2PO4-1 يا دوظرفيتيH2PO4-2 جذب نمايند که در اغلب موارد غلظت آنها در محلول خاک بسيار پايين است.
از نظر زراعي، فسفر نقشي اساسي در تغذيه گياهان بازي ميکند. به طور خلاصه، فسفر نقشي مفيد در توسعه ريشه، رشد رويشي، گلدهي، ميوه دهي، رسيدن محصول و افزايش کيفيت گياه دارد.
همچنين در دسترس بودن يون فسفات، باعث مقاومت گياه در برابر ورس، زودرسي محصول، كيفيت بالاتر، رشد جوانههاي جانبي در درختان ميوه و در نهايت افزايش عملكرد ميگردد. جذب فسفر همچنين اثر متقابل بر جذب و انتقال عناصر كم مصرف همچون روي و آهن دارد.
تركيبات فسفره برخلاف تركيبات نيتروژني تقريبا نامحلول هستند و بنابراين انتشار آنها در خاك بسيار كند است. به همين دليل استفاده بيرويه كشاورزان از كودهاي فسفاته در سالهاي گذشته موجب تجمع ترکيبات آن در خاک شده است. در اغلب اراضي زراعي، تجمع فسفر موجب بروز مشكلاتي در جذب عناصر كم مصرف ميشود. علاوه بر آن، شستشوي فسفر به آبهاي زيرزميني و راکد موجب خسارات جبران ناپذير به زيستبومها ميشود به طوري که آلودگي فسفر و فلزات سنگين همراه آن به عنوان يک خطر زيست محيطي در دهههاي اخير به شدت جلب توجه بوم شناسان جهان را نموده است.